Declining definite nouns and adjectives                                NH, v.1, 121107

 

1. General rules

 

Masculine

 

nominative                                                                             genitive

singular                                              plural                          singular                      plural

 

an Gille Mòr             the big boy         na Gillean Mòra          a’ Ghille Mhòir            nan Gillean Mòra

am Meall Dearg        the red hill          na Mill Dearga            a’ Mhill Dheirg            nam Meall Dearga      

an t-Each Beag         the wee horse     na h-Eich Bheaga        an Eich Bhig              nan Each Beaga         

 

Feminine

 

nominative                                                                             genitive

singular                                              plural                          singular                      plural

 

a’ Chreag Ghlas       the grey rock      na Creagan Glasa        na Creige Ghlais          nan Creagan Glasa     

a’ Chaileag Bhàn     the fair girl          na Caileagan Bàna      na Caileige Bàine        nan Caileagan Bàna   

a’ Chlach Dhubh      the black stone   na Clachan Dubha       na Cloiche Duibhe      nan Clach Dubha       

 

2. Selected irregular nouns

 

nominative                                                     genitive

singular                                                          singular                      plural (some of these uncertain!)

 

an abhainn                   the river                       na h-aibhne                  nan Abhainn

a’ bheinn                     the mountain               na beinne                     nam Beann

a’ bhean                       the wife                       na Mna                        nam Ban                     

a’ bhò                          the cow                       na Bà                           nam Bò                       

an cù                            the dog                                    a’ Choin                      nan Con                      

a’ chaora                      the sheep                     na Caorach                  nan Caora                   

an druim                      the back or ridge         an Droma                    nan Druim

an fhiacail                    the tooth                      na Fiacla                      nam Fiacail

an gobha                      the smith                     a’ Ghobhann               nan Gobha

an gobhar                    the goat                       a’ Ghoibhre                 nan Gobhar

a’ mhuir                       the sea                         na Mara                       nam Muir

 

3. Rules for converting genitive to nominative

 

Commonly this is done by removing the ‘i’, e.g. bàird - bàrd, bàin - bàn, or removing the ‘i’ and final ‘e’, e.g. glaice - glac, caime - cam, but there are other methods!

 

from   to         examples (genitive - nominative; adjectives in italic type)

 

-           -           baile - baile, coille - coille, teine - teine

                                    town/village, wood, fire

 

-air       -air       sealgair, pìobair, ciobair, iasgair

                                    hunter, piper, keeper, fisherman/osprey

 

-ar        -air       athar- athair, mathar, mathair, seanar - seanair, seanmhar - seanmhair

                                    father, mother, grandfather, grandmother

 

-lach    -ail       analach - anail, baralach - barail

                                    breath, opinion

 

-rach    -air       acrach - acair, cathrach - cathair, luachrach - luachair, machrach - machair,

                                    nathrach - nathair

                                    anchor, chair, rushes, machair, snake

 

-a         -           bùtha - bùth, fiona - fion, locha - loch, lucha - luch, pìoba - pìob, strùtha - strùtha

                                    shop, wine, loch, mouse, pipe, stream

 

e          -           ìme - ìm, tìre - tìr

                                    butter, land

 

ea        iu         peathar - piuthair

                                    sister

 

ei         ea         caileig - caileag, creige - creag, deirg - dearg, eich - each

                                    girl, rock, red, horse

 

èi         eu         gèig - geug

                                    branch

 

èi         ia          clèibh - cliabh, grèine - grian, èisg - iasg,  fèidh - fiadh, lèith - liath,

                                    slèibhe - sliabh

                                    creel, sun, fish, deer, light grey/blue, moor/hill

 

eòi       eu         beòil - beul, deòir - deur, eòin - eun, feòir - feur

                                    mouth, tear, bird, grass

 

i           ea         bige - beag, bric - breac, cinn - ceann,  coilich - coileach, circe - cearc, fir - fear, gil - geal, lice - leac, pris - preas

                                    wee, trout/speckled, head, cockerel, hen, man, white, slab, bush

 

i           oi         finn - fionn

                                    white

 

ì           ìo         sìl - sìol

                                    seed/grain

 

iùi                 ciùil - ceòl, siùil - seòl

                                    music, sail

 

oi         a           cloiche - clach, cois - cas

                                    stone, foot

 

ui         a           uillt - allt

                                    burn

 

ui         o          cnuic - cnoc, cruidh - crodh, duinn - donn, guib - gob, guirm - gorm, luing - long,

                                    puirt - port,  tuill - toll, tuim - tom, uidhir - odhar

                                    hill, cattle, brown, beak, green/blue, ship, harbour, hollow, hill, dun

 

ùi         à           cùirn - càrn (also càirn - càrn)

                                    cairn

 

ùi         ò          bùird - bòrd, ùird - òrd

                                    table, hammer/hill

 

© Nevis Hulme, 2007

 

This document may be printed for personal study so long as it is not redistributed or used for profit.

 

Nevis Hulme, 6 Allt Grìsean, Geàrrloch, Siorrachd Rois, IV21 2DZ            E-mail: nevis at macmail.com